Akta osobowe pracownika 2026 – jakie dokumenty musi mieć pracodawca?
Kontrola PIP, ZUS lub urzędu skarbowego potrafi ujawnić braki w dokumentacji kadrowej, które skutkują karami. Sprawdź, jakie dokumenty muszą znaleźć się w aktach osobowych pracownika w 2026 roku – z podziałem na wszystkie 5 części i wskazówkami dotyczącymi RODO oraz e-akt.
1. Struktura akt osobowych – 5 części
Od 2019 roku akta osobowe pracownika składają się z pięciu części (A–E). Każda część jest prowadzona osobno i zawiera ściśle określone dokumenty. Mieszanie dokumentów między częściami to jeden z najczęstszych błędów wykrywanych przez PIP.
Dokumenty ze starania się o pracę
- Kwestionariusz osobowy dla kandydata do pracy
- CV i list motywacyjny (jeśli były wymagane przy rekrutacji)
- Świadectwa pracy z poprzednich miejsc zatrudnienia
- Dokumenty potwierdzające kwalifikacje (dyplomy, certyfikaty)
- Orzeczenie lekarskie – wstępne badania lekarskie (zdolność do pracy)
- Inne dokumenty przedłożone przez kandydata
Dokumenty z okresu zatrudnienia
- Umowa o pracę (wszystkie egzemplarze i aneksy)
- Zakres czynności / opis stanowiska pracy
- Potwierdzenie zapoznania z regulaminem pracy
- Potwierdzenie przeszkolenia BHP i p.poż
- Orzeczenia lekarskie z badań okresowych i kontrolnych
- Dokumenty potwierdzające podnoszenie kwalifikacji
- Wnioski urlopowe i związane z uprawnieniami rodzicielskimi
- Oświadczenia o dodatkowym zatrudnieniu
- Potwierdzenie zapoznania z polityką RODO w miejscu pracy
- Informacja o warunkach zatrudnienia (art. 29 §3 KP)
Dokumenty związane z ustaniem zatrudnienia
- Wypowiedzenie umowy o pracę lub porozumienie o rozwiązaniu
- Świadectwo pracy wydane pracownikowi
- Potwierdzenie odbioru świadectwa pracy przez pracownika
- Dokumenty dotyczące egzekucji z wynagrodzenia (jeśli dotyczy)
- Kopia wydanego pracownikowi świadectwa pracy
Dokumenty dotyczące kar porządkowych
- Zawiadomienie o udzieleniu kary porządkowej (upomnienie, nagana, kara pieniężna)
- Odpowiedź pracownika na zarzuty
- Informacja o usunięciu kary z akt po roku nienagannej pracy
⚠️ Po upływie roku nienagannej pracy pracodawca ma obowiązek usunąć informację o karze z akt.
Dokumenty dotyczące kontroli trzeźwości
- Informacja o wyniku badania trzeźwości lub na obecność środków działających podobnie do alkoholu
- Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy wynik wskazał na stan po użyciu alkoholu lub środków odurzających
ℹ️ Część E dodana rozporządzeniem w związku z nowelizacją Kodeksu pracy w 2023 roku (ustawa o trzeźwości w miejscu pracy).
2. Ile przechowywać akta osobowe?
| Data zatrudnienia | Okres przechowywania | Podstawa |
|---|---|---|
| Od 1 stycznia 2019 r. | 10 lat od zakończenia zatrudnienia | Art. 94 KP (po nowelizacji) |
| 1999–2018 | 10 lat – jeśli ZUS RIA zostało przekazane do ZUS 50 lat – jeśli nie przekazano ZUS RIA |
Ustawa o emeryturach i rentach z FUS |
| Przed 1999 r. | 50 lat od zakończenia zatrudnienia | Archiwalne przepisy |
3. E-akta – akta elektroniczne w 2026 roku
Od 2019 roku pracodawca może prowadzić całą dokumentację pracowniczą w formie wyłącznie elektronicznej. E-akta mają taką samą moc prawną jak papierowe – pod warunkiem spełnienia wymogów technicznych.
Warunki prowadzenia e-akt
- Dokumenty papierowe muszą być zeskanowane (odwzorowanie cyfrowe)
- Każdy zeskanowany dokument musi być opatrzony kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną pracodawcy lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym upoważnionej osoby
- System e-akt musi zapewniać integralność dokumentów i możliwość wydruku
- Pracownik musi zostać poinformowany o zmianie formy prowadzenia akt i może odebrać oryginały dokumentów papierowych
4. RODO a akta osobowe – co musisz wiedzieć
Prowadzenie akt osobowych oznacza przetwarzanie danych osobowych pracowników. Pracodawca jest administratorem danych i musi spełnić wymogi RODO:
- Klauzula informacyjna RODO – pracownik musi otrzymać informację o przetwarzaniu jego danych (kto przetwarza, w jakim celu, jak długo, jakie ma prawa)
- Minimalizacja danych – zbierać tylko te dane, które są niezbędne do zatrudnienia. Nie wolno żądać np. informacji o planach macierzyńskich, stanie zdrowia (poza orzeczeniem lekarskim) czy przynależności związkowej
- Zakaz kopiowania dowodów osobistych – pracodawca nie może kserować dowodów osobistych pracowników. Może jedynie potwierdzić i spisać niezbędne dane
- Ochrona dostępu – akta osobowe powinny być przechowywane w zamkniętych szafach lub w systemie z kontrolą dostępu. Dostęp tylko dla uprawnionych osób (HR, kadry)
- Realizacja praw pracownika – na żądanie pracownika pracodawca musi umożliwić wgląd do jego akt, wydać kopie dokumentów i usunąć dane po upływie okresu przechowywania
5. Dokumenty, których NIE wolno trzymać w aktach
- Kserokopia dowodu osobistego (można zapisać dane, nie kopiować dokumentu)
- Informacje o stanie zdrowia niezwiązane z badaniami lekarskimi do pracy
- Dane o przynależności do związków zawodowych (poza sytuacją, gdy sam pracownik ujawni)
- Informacje o karalności – tylko dla stanowisk, gdzie prawo tego wymaga
- Prywatna korespondencja pracownika
FAQ
Co grozi za nieprowadzenie akt osobowych?
Brak lub nieprawidłowe prowadzenie dokumentacji pracowniczej to wykroczenie zagrożone grzywną do 30 000 zł. PIP może nałożyć mandat podczas kontroli lub skierować sprawę do sądu. W praktyce grzywny przy pierwszej kontroli wynoszą 1 000–5 000 zł.
Czy pracownik może prosić o wgląd do swoich akt?
Tak – pracownik ma prawo do wglądu w swoje akta osobowe w każdym czasie, a także do otrzymania kopii dokumentów z akt. To prawo wynika zarówno z Kodeksu pracy, jak i z RODO.
Co zrobić z aktami po rozwiązaniu umowy?
Akta osobowe przechowuje się przez 10 lat (pracownicy od 2019 r.) lub 50 lat (starsi) od zakończenia zatrudnienia. Po upływie tego czasu pracodawca jest zobowiązany poinformować byłego pracownika o możliwości odbioru dokumentów – jeśli pracownik ich nie odbierze, można je zniszczyć.
Czy można prowadzić akta częściowo papierowo, częściowo elektronicznie?
Nie – forma akt musi być jednolita. Pracodawca prowadzi albo wyłącznie akta papierowe, albo wyłącznie elektroniczne. Możliwa jest zmiana formy z papierowej na elektroniczną (wymaga powiadomienia pracownika) i odwrotnie.
Potrzebujesz więcej informacji o kadrach?
Sprawdź wszystkie artykuły z kategorii Kadry i HR – koszty zatrudnienia, B2B vs UoP, płace i rozliczenia.
Wszystkie artykuły Kadry →