Ulga na Robotyzację i Innowacje: Jak Mała Firma Może Legalnie Płacić Mniejszy Podatek?

Myślisz, że ulgi podatkowe dla innowacyjnych firm to przywilej wielkich korporacji? Nic bardziej mylnego. Mała firma, która kupuje maszynę, oprogramowanie do automatyzacji czy zatrudnia programistę do tworzenia własnego narzędzia, może legalnie obniżyć podatek dochodowy nawet o kilkadziesiąt procent. Sprawdź, jak.

1. Dlaczego małe firmy pomijają ulgi podatkowe?

Główny powód to przekonanie, że „ulgi są dla dużych". To mit. Polskie prawo podatkowe nie zawiera progu przychodów ani minimalnej wielkości zatrudnienia jako warunku skorzystania z ulgi na robotyzację czy B+R. Warunki dotyczą rodzaju działalności i charakteru poniesionych wydatków – nie skali firmy.

Drugi powód to nieznajomość przepisów. Większość biur rachunkowych skupia się na bieżącej obsłudze i rzadko z własnej inicjatywy sygnalizuje klientom możliwości optymalizacji. Tym artykułem chcemy to zmienić.

2. Ulga na robotyzację – dla kogo i co odliczysz?

Ulga na robotyzację (art. 38eb ustawy o CIT / art. 52jb ustawy o PIT) pozwala odliczyć od podstawy opodatkowania 50% kosztów kwalifikowanych poniesionych na robotyzację – oprócz ich standardowego zaliczenia do kosztów. Innymi słowy: kupujesz maszynę za 100 tys. zł, wliczasz ją w koszty (standardowo), a dodatkowo odliczasz jeszcze 50 tys. zł od podstawy podatku.

Co zalicza się do kosztów kwalifikowanych w uldze na robotyzację?

• Roboty przemysłowe: Automatyczne ramiona, maszyny CNC, systemy pick-and-place – spełniające definicję z ustawy (wielozadaniowe, programowalne, z automatyczną wymianą narzędzi).
• Maszyny i urządzenia peryferyjne: Czujniki, przenośniki, systemy wizji maszynowej współpracujące z robotem.
• Oprogramowanie do sterowania: Programy do obsługi robotów, systemy SCADA, MES integrujące produkcję.
• Szkolenia pracowników: Koszty przeszkolenia załogi do obsługi nowych urządzeń – do limitu.
• Leasing operacyjny: Rat leasingowych za robotyzację – proporcjonalnie.

3. Ulga B+R – badania i rozwój nawet w małej firmie

Ulga na badania i rozwój (B+R) to jedno z najważniejszych narzędzi legalnej optymalizacji podatkowej dla firm, które tworzą własne produkty, technologie lub oprogramowanie. Pozwala odliczyć od podstawy opodatkowania 100% kosztów kwalifikowanych (a małe i średnie firmy innowacyjne – nawet 200%).

Kto może skorzystać z ulgi B+R?

• Programiści: Tworzący własne oprogramowanie (nie na zamówienie klienta, ale własny produkt lub komponent)
• Producenci: Rozwijający nowe produkty lub ulepszający procesy produkcyjne
• Usługodawcy: Tworzący własne narzędzia, aplikacje, algorytmy używane w świadczeniu usług
• Startupy technologiczne: Rozwijające innowacyjne rozwiązania – nawet przy braku przychodów (w ramach odliczenia od dochodu lub zwrotu gotówkowego)

Co zalicza się do kosztów kwalifikowanych w B+R?

• Wynagrodzenia pracowników zaangażowanych w prace B+R (ze składkami ZUS)
• Usługi zewnętrzne: Zakup ekspertyz, badań od uczelni lub jednostek naukowych
• Materiały i surowce używane do prac badawczych
• Amortyzacja sprzętu używanego do B+R (w proporcji)
• Koszty patentów i ochrony własności intelektualnej

4. IP Box – 5% podatku od dochodów z własności intelektualnej

Preferencja IP Box (Innovation Box) to jedna z najkorzystniejszych ulg podatkowych dostępnych w Polsce. Pozwala opodatkować dochody z kwalifikowanych praw własności intelektualnej stawką 5% zamiast 19% (liniowy) lub do 32% (skala).

Kwalifikowane prawa własności intelektualnej obejmują:

• Patent i prawo ochronne na wzór użytkowy
• Autorskie prawo do programu komputerowego – najczęściej stosowane przez programistów B2B
• Topografia układu scalonego
• Wzór przemysłowy (prawo z rejestracji)

Ulga	Korzyść	Dla kogo	Wymóg ewidencji
Ulga na robotyzację	+50% odliczenia kosztów kwalifikowanych	Firmy produkcyjne	Ewidencja kosztów kwalifikowanych
Ulga B+R	100–200% odliczenia kosztów B+R	Firmy innowacyjne	Ewidencja kosztów B+R
IP Box	5% podatku zamiast 19%	Programiści, wynalazcy	Szczegółowa ewidencja nexus
Ulga na prototyp	+30% kosztów produkcji prototypu	Firmy wdrażające nowe produkty	Ewidencja kosztów prototypu
Ulga na ekspansję	+100% kosztów wejścia na nowe rynki	Eksporterzy	Ewidencja kosztów ekspansji

5. Dotacje dla mikrofirm 2026 – gdzie szukać?

Poza ulgami podatkowymi istnieje szereg programów dotacyjnych, z których mogą korzystać mikrofirmy. W 2026 roku aktywne są m.in.:

• PARP – Ścieżka SMART: Dofinansowanie projektów B+R, wdrożeń innowacji i internacjonalizacji. Minimalna kwota projektu: 1 mln zł – dedykowana raczej MŚP, ale możliwa w partnerstwie.
• Dotacje regionalne FEDS / RPO: Każde województwo dysponuje własnym budżetem na wsparcie mikrofirm. Działania dotyczą m.in. cyfryzacji, zakupu maszyn i automatyzacji. Warto sprawdzić portal swojego Urzędu Marszałkowskiego.
• Pożyczki BGK: Bank Gospodarstwa Krajowego oferuje preferencyjne pożyczki (oprocentowanie 0–2%) na inwestycje w środki trwałe i cyfryzację dla mikrofirm.
• Ulga na start / Mały ZUS+: Nie dotacja, ale realna ulga dla nowych przedsiębiorców – obniżone składki przez pierwsze 2–6 lat działalności.

6. Często zadawane pytania (FAQ)

Przewodnik przygotowany przez online-ksiegowosc.pl w oparciu o aktualny stan prawny na luty 2026 r.